Waar staan we op financieel gebied

Financieel vertrekpunt

Het meerjarenperspectief uit de Kadernota 2027 is het financiële vertrekpunt voor deze programmabegroting. Die nota liet onderstaand perspectief zien.

Voor het opstellen van de begroting 2027 zijn de uitgangspunten in de Kadernota 2027 de basis. Vanuit het coalitieakkoord zijn ontwikkelingen opgenomen om de ambities uit het akkoord te realiseren. Daar waar nodig is dit aangevuld met andere wettelijke en maatschappelijke ontwikkelingen.

De in de Kadernota benoemde stelposten voor indexering en de groei van Diemen hebben we verdeeld, de afschrijvingslasten en financieringskosten van het geactualiseerde meerjareninvesteringsplan zijn doorgerekend en de toerekening van de personeelskosten is geactualiseerd.

Per programma zijn de nieuwe ontwikkelingen benoemd en toegelicht.

De verwerkingen van de ambities en ontwikkelingen leiden tot onderstaand geactualiseerd meerjarenperspectief 2027 - 2030.

Uit bovenstaand overzicht blijkt dat 2027 sluit met een structureel en incidenteel negatief saldo. Voor de jaren na 2027 verwachten we een positief structureel saldo.

Door dit positieve meerjarenperspectief stellen we voor om in 2027 onze goede reservepositie in te zetten. Ons sterke weerstandsvermogen en onze goede solvabiliteit zijn hiervoor belangrijke randvoorwaarden. Om de Algemene Reserve in te zetten voor structurele dekking is afstemming nodig met onze financiële toezichthouder, de Provincie Noord-Holland. De toezichthouder is akkoord met dit voorstel.

Vanaf 2028 verbetert het structurele saldo door het wegvallen van de jaarlijkse dotaties aan de onderhoudsvoorzieningen (+/+ € 2,9 miljoen).

Ondanks dat we weten dat de realisatie van het zwembad na 2030 zal zijn, willen we in de sturing op het meerjarenperspectief rekening houden met de extra lasten die hieruit voortvloeien. Daarom zien we in 2030 het positieve saldo teruglopen. We houden vanaf 2030 rekening met de afschrijvingslasten voor de bouw van een nieuw sportcentrum en zwembad. Ook houden we in het perspectief rekening met de afbouw van de compensatieregeling als gevolg van de herverdeling van het Gemeentefonds. Vanaf 2029 verwachten we jaarlijks € 450.000 minder inkomsten te ontvangen. Dit loopt op tot in totaal € 3,2 miljoen minder inkomsten. Het kabinet heeft de herverdeling en het ingroeipad van het gemeentefonds voor 2027-2028 bevroren, omdat extra onderzoek naar de verdeelmodellen en compensatieregelingen noodzakelijk is.

Niet zichtbaar in het getoonde perspectief maar wel van belang voor de financiële ruimte na 2030 is dat vanaf 2030 de afschrijvingslasten van de investeringen in de openbare ruimte mee gaan tellen. De afschrijvingslasten hebben een oplopend negatief effect op het structurele meerjarenperspectief.

Weerstandsvermogen en risicobeheersing

De risico's en de berekening van het weerstandsvermogen hebben we geactualiseerd. De risico's met structurele gevolgen blijven extra onze aandacht houden. In de paragraaf 'Weerstandsvermogen en risicobeheersing' hebben we de belangrijkste risico's opgenomen. Onderstaand treft u de beide weerstandsratio's met een korte toelichting.

• De structurele weerstandsratio blijft 'Uitstekend'.

De structurele weerstandsratio is verbeterd. Desondanks is de verslechterende economische situatie in de wereld maar zeker ook in Nederland een aandachtspunt. Er moet veel geïnvesteerd worden in woningbouw en we willen graag de veiligheid en ons sociale karakter behouden. Het Rijk stelt slechts beperkt middelen beschikbaar voor de taken en uitdagingen die op de gemeenten afkomen. Dat houdt in dat we een veilig begrotingsbeleid aanhouden zodat we onverwachte economische tegenvallers kunnen opvangen zonder direct te bezuinigen op vitale publieke voorzieningen.

• De incidentele weerstandsratio blijft 'Uitstekend'.

De incidentele weerstandsratio wordt voornamelijk beïnvloed door grondexploitaties. De snelle ontwikkelingen en de grote geldstromen binnen de grondexploitaties vormen een groot deel van de incidentele risico's. Om deze risico's op te vangen is een aparte reserve en voorziening Grondzaken ingesteld. Daarbij aangetekend dat de Reserve Grondzaken alleen ingezet kan worden voor de risico's binnen de grondexploitaties. Het incidenteel weerstandsvermogen is ruim toereikend.

Lokale lastendruk

De sturing op de lokale lastendruk vindt plaats bij vaststelling van de begroting. De uitwerking van de begrotingskaders verwerken we in onze belastingverordeningen. De belastingverordeningen 2027 worden volgens planning in de gemeenteraadsvergadering van december 2026 vastgesteld.

In de kadernota stelden we voor alle belastingen en tarieven met 2,1% te indexeren. Uitzondering daarop is de OZB-opbrengst voor woningen en tarief rioolbelasting.

OZB-tarief voor woningen

De OZB-aanslag voor een gemiddelde woning is met 5,0% verhoogd. Reden hiervoor is dat er de afgelopen jaren een stevige inflatie heeft plaatsgevonden. De inflatie is niet meegenomen in de indexering van het OZB-tarief. In 2025 en 2026 hebben we daar een inhaalslag gemaakt. Ook voor 2027 zetten we deze inhaalslag door. Dit doen we alleen voor het OZB-tarief voor woningen. Het OZB-tarief voor woningen behoort nog steeds binnen de top 20 van laagste tarieven van alle gemeenten.

Tarief rioolbelasting

Het Programma Klimaatadaptatie 2024-2028 gaat uit van een extra jaarlijkse stijging van het tarief rioolbelasting van € 5,- in de jaren 2025, 2027 en 2028. Deze stijging komt bovenop de jaarlijkse stijging als gevolg van inflatie.

Nieuwe ontwikkelingen

Onderstaand treft u een overzicht met alle nieuwe ontwikkelingen zoals deze in de begroting 2027 zijn verwerkt. Dit betreft alleen ontwikkelingen met een financieel effect op het begrotingssaldo. Een toelichting op de ontwikkelingen vindt u terug in de programma's.