Inleiding
Onze samenleving bevindt zich op een kantelpunt. Wereldwijde economische, sociaal-maatschappelijke en ecologische crises hebben de kwetsbaarheid van die samenleving getoond. Klimaatverandering, stijgende energieprijzen, water-, voedsel- en grondstoffenschaarste, het afnemen van plant- en diersoorten en vervuiling staan op dit moment hoog op de (inter)nationale agenda. In de toekomst zal duurzame ontwikkeling alleen maar in belang toenemen.
Duurzaamheid is een veelomvattend maar vaak uitgehold begrip. Daarnaast heeft duurzaamheid te kampen met het imago ‘duur’ ‘soft’ en ‘elitair’ te zijn. Het tegendeel is waar. We hebben iedereen nodig om onze samenleving meer robuust en toekomstbestendig te maken. Wanneer de drie P’s (People, Planet en Profit) integraal en toekomstgericht worden toegepast in keuzes op alle beleidsterreinen, werken we samen aan een financieel-economisch, sociaal-maatschappelijk én ecologisch gezonde toekomst.
Coalitieakkoord
Sinds 2020 wordt er vanuit de Duurzaamheidsagenda programmatisch gewerkt aan een duurzaam Diemen. Het coalitieakkoord 'Samen verder' 2026 - 2030 geeft richting voor alle zes de thema's uit het Duurzaamheidsprogramma. Nieuw is de aandacht voor waterkwaliteit en dierenwelzijn. Dit wordt in deze begroting en het vervolgprogramma op de huidige Duurzaamheidsagenda meegenomen.
Ook in de komende coalitieperiode 2026-2030 zal het Deelprogramma Energie & Klimaat binnen het Programma Duurzaamheid een prominente rol eisen. Vooral de vanuit het Nationale Klimaatakkoord verplichte opgave voor gemeenten om met de gebouwde omgeving van het aardgas af te gaan zal grote inzet van menskracht en middelen vragen. Diemen heeft als doelstelling om in 2040 fossiel onafhankelijk te zijn. De kaders daarvoor zijn in de Transitievisie Warmte gesteld en de wijkgerichte uitvoering is eind 2024 gestart. Momenteel wordt gewerkt aan het Warmteprogramma waarin nader wordt uitgewerkt hoe we richting 2040 van het aardgas af gaan en welke wijken de komende 10 jaar als eerste worden aangepakt.
Duurzaamheidsprogramma
Op 2 juli 2020 heeft de gemeenteraad de Duurzaamheidsagenda 2020 – 2025 vastgesteld. Met de Duurzaamheidsagenda willen we de omschakeling maken van duurzame dingen doen naar dingen duurzaam doen. De Duurzaamheidsagenda heeft de kaders gegeven het gemeentelijke Programma Duurzaamheid. In 2026 staat de evaluatie van de Duurzaamheidsagenda gepland. Het is de bedoeling om van eind 2026 tot begin 2027 een vervolgprogramma Duurzaamheid te maken.
Het Programma Duurzaamheid heeft twee pijlers met ieder drie thema’s. Met de eerste pijler Duurzame samenleving willen het afwentelen van problemen op andere landen en andere generaties tegengaan. Tot deze pijler behoren de volgende drie thema’s: energie & klimaat, afval & circulaire economie, natuur & biodiversiteit. Met de tweede pijler Gezonde leefomgeving worden de problemen in de leefomgeving aangepakt waar we hier en nu last van hebben. Tot deze pijler behoren de volgende drie thema’s: klimaatadaptatie, luchtkwaliteit & geluid en schone mobiliteit.
Als gemeente willen we natuurlijk zelf ook het goede voorbeeld geven. Daarvoor wordt ingezet op interne samenwerking om duurzaamheid steeds beter onderdeel van interne processen (bij beleidsontwikkeling, ruimtelijke ontwikkeling en beheer, gemeentelijke bedrijfsvoering en gebouwen en inkoop) te maken. De gemeente kan het realiseren van een duurzame samenleving en een gezonde leefomgeving echter niet alleen. We zullen de samenwerking met de samenleving (via sluiten van Diempacten, ondersteunen van inwonersinitiatieven, samenwerking met Daarom Duurzaam Diemen, etc.) blijven zoeken.
Op het thema Energie & Klimaat is sprake van zoveel dynamiek en betrokken medewerkers dat daar een apart deelprogramma met een eigen deelprogrammacoördinator van is gemaakt. Wel blijft het thema Energie & Klimaat gewoon deel uitmaken van de overkoepelende gemeentelijke programmatische aanpak op duurzaamheid.
Schematisch ziet de opzet van de duurzaamheidsprogramma er als volgt uit:
